-
Dakienak badaki, ez dakienak baleki
Mosler-ek behin eta berriz aipatua[1]:
AEBetan, Fed azken baliabideko likideziaren hornitzailea da bere banku kideetarako, dolarraren jaulkitzailea baita.
Eurolandian orain arte ez dute ulertzen EBZ-ren zeregin hori. EBZ da azken baliabideko likideziaren hornitzailea, bera delako monetaren jaulkitzailea EBn, eta, hortaz, likideziari dagokionez, ez dago batere murriztuta.
EBko herrialde kideak AEBetako estatuak bezalakoak dira, eta likideziari dagokionez, murrizturik daude. Beraz, ez daukate inolako ahalmenik beren banku kideetarako azken baliabideko likideziaren hornitzaileak izateko.
Eurolandiaren arazoa hauxe da: EBko liderrek ez dute ulertzen bankugintzaren ikuspegi hori. Ebidentzia bistakoa da.
-
Euskal Herria: Paleolitikotik independentziara DTM-ren bidez
Bi e-posta[1]:
2012ko urtarrilaren 27an, Warren Mosler, Randall Wray, Bill Mitchell eta Stephanie Kelton-i ondoko e-posta bidali nien:
Zuen informaziorako
Paleolitikotik[2],
Independentziara[3],
DTM-ren bidez[4].
Hori guztia eta askoz gehiago azalduko da 2012an (edo 2013an) argitaratuko den liburu batean.
Thanks a lot, Mila esker in Basque
================================
E-posta bera birbidali nien zenbait laguni, ondoko sarrerarekin:
Zuen informaziorako
E-posta hau ondokoei bidali diet: Mosler[5], Mitchell[6], Wray[7] eta Kelton-i[8].
Gure Euskal Herria inoiz independentea izan baledi (esan nahi dut politikoki eta ekonomikoki independentea), DTM-koek erakutsi dute bidea.
Gora DTM!
Gora Euskal Herria!
[1] E-postak ingelesez idatzi nituen.
-
Eskozia
Hona hemen John Swinney-ren, Eskoziako Gobernuko finantza ministroaren hitzak[1]:
Zer gertatuko da diruarekin? Librarekin jarraitu nahi duzue ala eurogunean sartu nahi duzue?
Librarekin jarraituko genuke.
Zergatik?
Herrialde gisa egiten ditugun esportazioen zatirik handiena Erresuma Batura joaten da. Hortaz, badu zentzua diru berarekin jarraitzeak. Gainera, momentu honetan auzi garrantzitsuak daude euroak dituen erronken inguruan. Luze gabe, egun duen ezegonkortasuna ikusirik, ez dut ikusten eurora batzeko gako ekonomikorik. Gu eurora batzeko, baldintza ekonomikoek egokiak izan beharko dute, eta erreferenduma egin beharko genuke horretarako, Eskoziako gizarteak erabaki dezan diru hori erabiltzen hasi ala ez.
Hona zenbait galdera:
a) Zeinek jaulkiko ditu librak, Erresuma Batuko Banku Zentralak ala Eskoziako BZ-k?
b) Zeinek jarriko du libraren prezioa, Erresuma Batuak ala Eskoziak?
c) Zeinek jarriko du martxan politika fiskala? Berdina izango ote da bi estatutan? Bateratua? Desberdina?
Gogoratu estatu batek subirano izateko bi baldintza bete behar dituela:
1) Bere moneta propioa jaulkitzea. (Euroaren kasua aurreko lantxoan ukitu dugu[2].)
2) Altxor Publiko eta politika fiskal independentea izatea.
Bestela, beste baten menpe egongo zara: zure moneta jaulkitzen duen beste estatu baten menpe edo/eta zure politika fiskala kontrolatzen duen beste estatu baten
-
Warren Mosler: AEBetako Fed eta Eurolandiako EBZ
Hona hemen Mosler-ek hiru artikulutan berriki esan duena:
a) Eskari agregatuari tasa batek gehitzeko baldintza bakarra hauxe litzateke: agregatuan, mailegu hartzaileen kontsumitzeko joera handiagoa izatea aurreztaileena baino[1].
b) Kritika: AEBetako Kongresuari Fed-ek aurkezturiko zenbait mailegu-emate lerro, izatez, Fed-ek atzerritar banku zentralei ziurtzat luzatzen dizkien mailegu-emateak, funtzionalki, ez-seguruak dira.
Baldin eta Fed-eko edozein merkataritza bankuk halako mailegu-ematea ziurtzat klasifikatu nahi izango balu, erreguladore federalek segur aski klasifikazioa hori baztertuko lukete[2].
c) Fed-ek badaki AEBak ezin direla izango hurrengo Grezia, politikari mota guztiek etengabe horixe aldarrikatzen duten arren. Fed-ekoek badakite Grezia eta euroguneko beste herrialde kideak AEBetako estatuen egoeran daudela, ez gobernu federalaren egoeran: moneta erabiltzaileak dira, ez moneta jaulkitzaileak. Eta ongi dakite Europako Banku Zentrala (EBZ) euroaren jaulkitzailea dela, eta AEBetako gobernu federalaren moduan, haren gastuak ez dituela inongo diru-sarrerak mugatzen.
Fed-ek nola funtzionatzen duen esplikatuko balu, segur aski Kongresuak politika berri bat bultzatuko luke output eta enplegu mailak berriz eratzeko, inflazio gehiegirik gabe: politika hori Fed-i dagokio[3].
Beraz, EBZ, moneta (euroa) jaulkitzailea dena ez du mugatzen inolako diru-sarrerak. Euskara garbian, EBZ-ek, euro jaulkitzailea izanik, ez du behar kanpotik (Txinatik, AEBetatik, Japoniatik, …) inolako diru laguntzarik. Berak nahi duen beste euro jaulki dezake.
Hortaz, EBZ-k EBko estatu desberdinei, kasu Espainia eta Frantziari (eta biharko Euskal Herri independenteari ere) euroak luzatu ahal dizkie, demografiaren arabera. Horrek suposatuko lukete estatu horiek gai izango liratekeela, zeinek bere politikarekin, output eta enplegua sortzea, inflazio maila kontrolatu batekin. Estatu horiek (eta biharko EH errepublika independenteak), zeinek bere Altxor Publikoaren bidez, politika fiskal egoki bat martxan jar lezakete.
Gainera, lanpostuak sortzeko, badago plan orokor eta sendo bat[4], baita berorren aplikazioaz zenbait iruzkin ere[5].
Horra hor, bada, irtenbidea.
Orduan, zein da arazoa? Ekonomialariek ez dakitela? Ados. Politikariek ez dakitela? Ados. Baina batzuek badakite: Alemaniako Bundesbank-eko nagusiek, zeintzuk EBZ-ren gainetik baitaude, eta EB-ren norabidea ‘zuzentzen’ duten.
Noski EBko banku handietako nagusiek ere badakite, eta oso pozik daude egoera (‘krisi’) honekin.
Noiz arte segituko du fartsa mingarri horrek?
-
Krisia induzitua izan da
Hona hemen Karlos Almorzak egindako elkarrizketa:
http://es.scribd.com/doc/78501082/Krisia-induzitua-izan-da
-
Eurolandiari buruzko tasatze agentziak
Berriki S&P agentziak EBko zenbait estaturen zorraren kalifikatzea mailak jaitsi ditu. Ondorioz, gobernuak aztoratu dira. Hona hemen Diru Teoria Modernoko aitaponteko batek dioena arazo horretaz[1]:
(a)S&P txostenak ez dauka zerikusirik ekonomiarekin. Tasatze agentziek ez daukate inolako botererik.
(b)Beti monetaren jaulkitzaileak dauka boterea edozein batasun monetariotan.
(c)Eurolandian soilik EBZ-k du boterea.
(d)EBko egungo hutsegite politikoa euro liderren ideologia neoliberaletik haratago pentsatzeko daukaten ezintasunetik sortzen da.
(e)Izan ere, hutsegite hori irtenbideak bilatzeko aurrekontu defizitei egiten dieten arbuiotik dator.
(f)Horrek esan nahi du haien irtenbideek porrota garantizatzen dutela.
Gehigarri gisa, eta EBri dagokionez, ikus Mitchell-ek berak ukitutako zenbait gai: Tasatze agentziak eta interes tasak[2] eta kreditu kalifikatze agentziak legez kanpo jartzeko garaia[3]. Halaber, ikus ondoko gaiak: Nor da nagusi EBn? EBZ[4]. Europa salbatzearren, Europa beste era batera eratu behar da[5].
-
Tasatze edo kalifikatze agentziak
Tasatze agentziek izua barreiatu dute arlo finantzarioan. Jende gehienak beldurtu dira eta gobernuak noraezean dabiltza.
Baina guztiok ez dira beldurtu. Izan ere, Diru Teoria Modernoan aritzen direnak argi, garbi eta ozen[1] salatu dute agentzia horien lana, aspalditik gainera[2].
Ekonomialari eta politikari gehiegik AEBetako eta Greziako egoera parekatu nahi dute. Baina bien egoerak ez dira berdinak, erabat ezberdinak baizik.
Behin eta berriz sistema monetarioaren funtzionamendua, eta bereziki interes-tasak nola jartzen diren ez ulertzeak dakar horrelako akatsa.
AEBeta eta Grezian gertatzen ari direnak konpara ezinak dira sistema monetarioak oso desberdinak direlako[3].
Europar Batasuneko estatu ezberdinen gobernuek:
a) Beren subiranotasun monetarioa laga zuten eta izatez atzerritar monetan batean (euroan) gastatzen dute.
b) Ez daukate inolako ahalmenik beren moneta jaulkitzeko; hortaz, zergetan eta/edo maileguz hartzean oinarritzen dira beren gastu netoa finantzatzeko.
c) Haiek kontrolatzen ez duten banku zentral batek jartzen ditu interes-tasak.
Horrelako sisteman, interes-tasaren egitura –epe laburreko politikaren tasatik (Europar Banku Zentralak, EBZ-k, jarria) epe luzeko interes-tasetara- konbinapen batek determinatzen du: alegia, epe laburreko EBZ-ren jardunbidearen erabakiak alde batetik, eta epe luzeko inflazioari eta ordaintze ezaren arriskuari buruzko inbertsio pribatuen merkatu itxaropenak bestetik.
EBZk epe luzeko interes tasak kontrolatu ahalko lituzke baldin eta hola erabakiko balu –interes tasak finkatuz eta tasa horietan edozein zor erosteko intentzioa deklaratuz-. Baina estatu kideek ezin dituzte beren buruak behartu hori egiteko. Herrialde kideek beren kontrolari amore eman zioten eurogunean sartzerakoan.
AEBek, Japoniak, Australiak eta beste estatu subirano gehienek:
1) Badaukate beren moneta jaulkitzeko monopolioa eta beti monetan horretan gastatu dezakete ondasun era zerbitzu errealak saltzeko dauden heinean.
2) Ez dute behar maileguz hartzerik zergapetze gaineko gastu netoa finantzatzeko. Orokorki, gobernu subirano batek ez ditu errentak inoiz murrizten, zeren monetaren monopolio jaulkitzailea baita.
3) Banku zentrala kontrolatzeko boterea du, baita haren interes-tasa ezartzea ere, edo haren aktibo erosketaren erabakiak. Azken finean, gobernuak agintzen du eta ahalmena dauka banku zentrala erabiltzeko gobernuak nahi duena egiteko
Sistema monetario horretan gobernua da beti agintzen duena. Banku zentralak interes-tasak jartzen ditu epe laburrean eta egiturak segitzen die inflazio-arriskuaren itxaroteei, ez ordaintze ezaren arriskuari.
Bono pribatuen merkatuek badakite AEBetako gobernuak ezin duela huts egin arazo finantzarioengatik. Izan ere, inbertsiogileek kasu gutxi egiten diete agentzia horien txostenei[4].
Bi sistema horien arteko desberdintasuna ulertuz, argi uler daiteke zer dela eta 1990ko eta 2000ko hamarkadetan Japonian egondako bono tasatzearen mailakatze baxuek ezin zuten eragin tasetan edo beste edozein arlotan.
Hori dela eta, Bill Mitchell-ek tasatze agentzia horiek legez kanpo uztea gomendatu zuen[5].
Izan ere, Mitchell-en arabera:
i) AEBetako gobernuak indarrean jarri behar du legislazioa tasatze agentzia horiek legez kanpo uzteko.
ii) Haien defizitak areagotu behar dituzte eta Lan Bermea[6] martxan jarri.
iii) Langabezia murriztearekin etorriko den kreditu politikoa gozatu behar dute.
Kontua defizita publikoak ez murriztean datza. Hauxe da neoliberalismo berriak nonahi hedatu duenaren aurka. Eurolandian kalifikatze agentziak direla eta, EBko estatu kideak noraezean dabiltza. Baina kalifikatze horren atzean austeritatea eta murrizketak daude. Neoliberalismo horren kontra, lana sortzea de erremediorik handiena eta horretarako mundu mailan hurrengo hamarkadan aurrekontu defizitak beharrezkoak izango dira[7]. Horretarako, Diru Teoria Modernoak irakasten duenez, gobernuaren diru jaulkitzea behar da, ez kanpotik kredituak bereganatzea.
-
Islandia: bilakaera
Islandiaren bilakaera, eurogunetik kanpo dagoen arren, oso interesgarria da: http://www.telesurtv.net/secciones/opinion/102214-NN/-iexclvaya-vaya-islandia-triplicara-el-crecimiento-de-la-ue-en-2012/.
-
Elkarrizketa Euskadi Irratian
Ikus
http://www.eitb.com/eu/audioak/osoa/805635/joseba-tobar-defizit-publikoa-murriztea-hanka-sartze-handia-da/
FBI eta krisi ekonomikoa:
http://neweconomicperspectives.blogspot.com/2011/12/did-ofheo-fix-fannie-and-freddies.html
Link honetan http://neweconomicperspectives.blogspot.com ---> Search this blog delakoan, idatz: FBI ---> link pilo bat azalduko da.
FBIkoek argi eta garbi zekiten, aspalditik gainera!, Wall Street-eko banku nagusiak zertan ari ziren.
Krisia erabat INDUZITUA izan da.
-
Bill Mitchell-en aholkuak eta proposamenak
Eurolandian dagoen nahastetik atera nahirik, hona hemen Mitchell-en zenbait aholku[1]:
Lehendabizi, moneta subiranoa berrezartzea moneta lokala erabiliz, zeina aukeraturiko gobernu nazionalak jaulkitzen baitu monopolio baldintzetan.
Bigarrenez, horrek esan nahi du edozein paritate finko alboratzea, monetak libreki flotatzeko utzirik.
Hirugarrenez, atzerritar moneta zor guztiak birnegoziatzea moneta lokaleko unitateetan. Hori onartzen ez bada, orduan ez ordaintzea.
Laugarrenez, askatasun fiskal berria biltzea barneko lanpostuak sortzean, errentak sendotzeko eta hazkunderako jauzia hornitzea.
Bosgarrenez, monetaren depreziazioaren abantaila hartzea inportazio eta esportazio industrietarako pizgarriak hornitzeko.
Bidea harritsua da baina hobea austeritateagatik urtetako sufrimendua baino. Ez dago inolako bide errealik bidexka horretatik kanpo.
Austeritate zaleen aurka, hona, berriz, Mitchell-ek luzaturiko zenbait proposamen[2]:
1) Banku erreforma zabala finantza merkatuko eliteen eragina eta boterea alboratzeko[3].
2) Tasatze agentzia ustelak legez salatzea eta kanpo uztea[4].
3) Finantza merkatuen erreforma zabala, espekulazio ez-produktiboa legez kanpo uzteko[5].
4) Politika moldeak errebisatzea, alokairuen aldeko errenta nazionalaren birbanaketa handiagoa dagoela segurtatzeko, kontsumo gastuaren fidatzea kreditu hazkundean murriztearren[6].
5) ‘Hedapen orokoraren’ pentsamendu keynestar estandarra alboratzea, enpleguaren aldeko politika berezia proposatuz[7].
6) Klaseak oraindik emaitza ekonomikoak zeharkatzen dituela onartzea[8].
Proposamen horien atzean dagoen logika ondokoa da: finantza merkatuek eta elite politikoek gobernuen politika bereganatzeko eta mozkinak beren alde jartzeko daukaten ahalmena murriztea.
|
